Overweging zondag 9 november 2025

Op het feest van de kerkwijding van de basiliek van Sint Jan van Lateranen, 9 november 2025

Inleiding

Hartelijk welkom, fijn dat u er bent.

We vieren vandaag een feest, het feest van de kerkwijding van de basiliek van Sint Jan van Lateranen in Rome. De Sint Jan van Lateranen is de eerste kerk die in Rome werd ingewijd, ongeveer in het jaar 300, en de basiliek is de zetel van de bisschop van Rome. Het feest van de Sint Jan van Lateranen wordt in de kerk over de hele wereld gevierd op 9 november. En wat bijzonder is: als 9 november op een zondag valt, moet de gewone liturgie wijken voor het feest van de basiliek van Sint Jan. 9 november op zondag, dat komt maar eens in de 5 of 6 jaar voor. Het betekent dat u hier bent op een hele speciale zondag. Nogmaals hartelijk welkom.

Over het gebouw van Sint Jan van Lateranen is natuurlijk heel veel te vertellen, maar voor de overweging van straks lijkt het me toch maar het beste om vooral aandacht te besteden aan de betekenis van het feest, zoals die ons wordt aangereikt door de lezingen uit de Heilige Schrift.

Ik hoop dat we samen een goede viering hebben.

Overweging

Lezingen: Ezechiël 47. 47,1-2.8-9.12 en Johannes 2, 13-22

Zusters en broeders,

Er zijn woorden die ik speciaal mooi vind. Het zijn woorden die ik niet zo vaak gebruik, maar als de mogelijkheid er is, grijp ik mijn kans. Een van die mooie woorden is voorpret. Dat gaat erover dat je je alvast verheugt op iets wat nog moet gaan gebeuren. Het betekent dat iets dat nog niet gebeurd tòch al voor plezier zorgt. Je verheugt je op de ontmoeting met een oude vriend of vriendin, je zoekt een wandeling uit, je struint het internet af om te zien waar ze het beste nieuwe apparaat verkopen dat je graag wilt hebben. Dat is voorpret: dat het plezier dat nog moet komen begint al te werken. Je verheugt je.

De woorden voorpret en verheugen passen voor mijn gevoel erg goed bij de eerste lezing. De profeet Ezechiël leefde ongeveer 600 voor Christus en in zijn tijd werd de tempel in Jeruzalem verwoest en het volk werd naar Babylon afgevoerd. Een hele zwarte periode. En juist dán krijgt Ezechiël visioenen van een nieuwe tempel, een nieuwe tempel die een bron van leven is. Hij ziet een tempel die bron is van levend water. Het water uit de tempel zorgt voor bloeiende vruchtbomen aan de oevers en het water stroomt naar de Zoutzee, dat is de Dode Zee, en maakt de zee weer gezond en vol van vis. De Dode Zee vol met vis, dat is bijna een soort opstandingsverhaal. Een verhaal van het leven dat de dood overwint, Gods liefde overwint de dood. Dat visioen van de tempel inspireert, ook al duurt het nog lang voordat de nieuwe tempel er echt is.

Waarom wordt het visioen van Ezechiël gelezen op het feest van de wijding van de basiliek van Sint Jan van Lateranen?  Ik denk dat dat is omdat het visioen van Ezechiël laat zien wat de kerk ten diepste wil zijn: teken van Gods liefde die de dood overwint.

Met het feest van de wijding van Sint Jan van Lateranen vieren we de eerste kerk in Rome, het is het moment dat de kerk haar hoofd boven de grond steekt. Het evangelie krijgt voet aan de grond in heel de wereld. Het visioen van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde inspireert ons leven op aarde hier en nu, en je kunt het aanwijzen: te beginnen met Sint Jan van Lateranen en daarna een heleboel andere kerken, met ook onze Gerardus Majella.

Het is mooi, zo’n visioen dat waarheid wordt, maar het maakt natuurlijk ook heel erg kritisch. Zijn wij als kerk ècht getuigen van het levende water en van Gods liefde? Kritische vragen mogen gesteld worden. Kritische vragen stellen deed Jezus ook, al was Hij in de lezing van vanmorgen eigenlijk meer van geen woorden maar daden. Hij ranselde de geldwisselaars en de handelaren de tempel uit. ‘Weg met dit alles! Maakt van het huis van mijn Vader geen markthal!’ riep Hij. 

Mij valt op hoe gematigd de mensen van de tempel reageren. Er ontstaat een gesprek, Jezus wordt niet meteen door tempelwachters weggevoerd. De vraag die aan Jezus wordt gesteld is in mijn woorden gezegd: Hoezo? En Jezus antwoordt: ‘Ik ben zèlf de tempel.’ Jezus wijst naar zichzelf. Hìj is de bron van levend water, Hìj is de liefde van God die in de wereld komt, in onze wereld. Hij is de Zoon van God die in de wereld is gekomen opdat iedereen die in Hem gelooft eeuwig leeft. De evangelielezing van vandaag laat ons op een indringende manier zien wie Jezus is en wat Zijn taak is.

Jezus toont de liefde van God, Jezus is de liefde van God en daarvan leven en getuigen de kerken. De basiliek van Sint Jan van Lateranen was de eerste kerk in Rome waar dat in alle openheid kon, zo’n 1700 jaar geleden. Dat is reden tot blijdschap, en die vieren we vandaag samen met heel de kerk in alle delen van de wereld.

Voor mijn gevoel gaat het feest van vandaag er ook over dat we als kerk blij zijn dat we bestaan. Met Sint Jan van Lateranen vieren we alle kerken die bestaan en bestaan hebben, ook de onze, want we horen bij elkaar. Tegelijkertijd weten we dat het niet om onszelf gaat, het gaat niet om de kerk, maar om de boodschap van het evangelie. Daarover kunnen we onszelf bevragen: hoe goed zijn we in het getuigen van het evangelie, hoe draagt onze kerk bij aan het zichtbaar maken van Gods liefde voor ons mensen? Dat zijn best wel gevaarlijke vragen, want het is makkelijk om anderen de maat te nemen over dingen die ze niet goed doen en jezelf geweldig te vinden. Anderen de maat nemen is geen goed idee. Wat wèl een goed idee is, dat is samen met elkaar groeien in het verstaan van ons geloof, om samen met elkaar te ontdekken wat het evangelie van ons vraagt, in openheid voor ieders bijdrage. Dat kan op het niveau van de wereldkerk, dat kan op parochieniveau en dat kan ook op persoonlijk niveau. Over de boodschap van het evangelie raken we nooit uitgeleerd. Daarom is het belangrijk dat we samen met elkaar onze geloofsweg verdiepen en samen met elkaar die weg gaan.

Met elkaar onze geloofsweg delen, met elkaar op zoek gaan naar wat het evangelie van ons vraagt, dat is een geschenk dat wij elkaar kunnen geven. Dat is de manier waarop ook onze kerk een bron van leven voor velen kan zijn.

Geve God, dat wij elkaar inspireren op de weg van het evangelie, als zichtbaar teken van de levensbron die het evangelie is.

Amen

Hans Mesdag